Utrecht staat vol met bijzondere gebouwen waar je regelmatig langsfietst, maar zeker niet alles van weet. Zoals het voormalige kantoor van het LOKV aan de Ganzenmarkt. Wat doen die twee afgebrokkelde pilaren daar?

In de jaren 80 van de vorige eeuw was de hipste architectuur postmodern. Althans, dat gold voor zo’n beetje de hele westerse wereld – behalve Nederland. De Utrechtse architect Mart van Schijndel (1943-1999) was een van de weinige postmoderne architecten uit ons land. Hij woonde in Utrecht, waar ook twee belangrijke gebouwen van hem staan: zijn woning aan het Pieterskerkhof en het LOKV (Landelijk Ondersteuningsinstituut voor Kunstzinnige Vorming) aan de Ganzenmarkt.

Postmoderne architectuur is onbekommerd roze, geel, lichtblauw of sereen wit, er is chic natuursteen voor gebruikt of juist felgekleurd plaatmateriaal, het verwijst naar de geschiedenis en naar banaliteiten. Niet voor niets was de architectuur van Las Vegas, met zijn nagebouwde Griekse tempels, fake Italiaanse palazzi en worstenbroodvormige hotdogtentjes, hét voorbeeld voor deze architectuurstroming. Mart van Schijndel kreeg de opdracht van het LOKV in 1984. Hij reorganiseerde drie historische panden tot een kantoor.

De nieuw ontworpen pui van nummer 6 vormde de entree. Voor een diepliggende glasplaat staan twee witte, afgebrokkelde, geribbelde zuilen. In de deels gebobbelde pui eromheen – dit heet ‘rustica’ – zijn juist liggende lijnen getrokken die extra opvallen door de platte, roodbruine schijven natuursteen die in de randen steken. In het fronton zijn verknipt de goudkleurige letters LOKV gehouwen. Op elke zuil prijkt een goudkleurige lamp.

Met de gehusselde klassieke vormen wilde Van Schijndel de mensen van het LOKV – en voorbijgangers – laten nadenken over originaliteit en clichés in de kunst. Toen de gevel eind 2013 gesloopt dreigde te worden, stak er een storm van protest op. Veel architecten, waaronder Nederlands andere postmodernist, Sjoerd Soeters, ondertekenden een petitie. Zij vonden dat Van Schijndel lucht had gegeven aan de Nederlandse architectuur, die lang bepaald was door de no-nonsense van het modernisme. De pui werd gezien als een manifest voor het breken met conventies.

De LOKV-gevel kreeg de status van gemeentelijk monument. Sinds 2015 huist Boon’s Markt in de benedenruimte en oogt de pui wat verloren. Achter het glas rond de linkerzuil is een foto geplakt van een vleeswarenschap. De schreeuwerige kleuren geven de gedistingeerde zuil iets treurigs. Veel postmoderner kun je het eigenlijk niet krijgen, maar met de verfijning die het werk van Van Schijndel kenmerkt, heeft het weinig meer te maken.