Deze maand opent in FOTODOK de eerste solotentoonstelling van de Nederlands-Marokkaanse Utrechter Dunya Zita. In fotografie, film en gedichten vertelt ze over de reis die ze maakte naar haar roots in Marokko en verkent ze thema’s als identiteit, migratie en verbinding.
De liefde voor fotografie zat er bij Dunya Zita altijd al in, vertelt ze enthousiast: ‘Ik zei als klein meisje al tegen mijn ouders: “Ik zou willen dat ik met mijn ogen foto’s kon maken om momenten bij me te houden.”’ Als ze op haar zeventiende de analoge camera van haar moeder krijgt, is Dunya verkocht. Ze fotografeert dan vooral haar familie en vrienden, en de plekken waar ze graag komt. Het vormt de basis voor haar latere professionele en documentaire werk. ‘Ik vind het interessant om het vergankelijke van het leven vast te leggen. Het tijdelijke karakter ervan, het zijn momentopnames die weer veranderen of vergaan.’
Na haar studie Creative Business aan de Hogeschool Utrecht en onder andere een baan als storemanager, besluit Dunya als autodidact fotograaf en filmmaker verder te gaan. Het geeft haar vrijheid en ruimte voor creativiteit. FOTODOK’s Lighthouse talentenontwikkelingsprogramma hielp haar bij haar eerste stappen, zoals het werven van fondsen. Nu kijkt ze uit naar haar eerste grote solotentoonstelling, die deze maand opent in FOTODOK: Mejmou3en, wat in het Arabisch ‘samen’ betekent. Hiervoor reisde ze in 2024 twee maanden naar Marokko, het geboorteland van haar vader.
Waarom besloot je om naar Marokko te gaan?
‘Ik was er al vaker geweest maar alleen voor vakantie, ik wilde weten hoe het is om daar te leven en onderzoeken wat mijn binding is met de Marokkaanse cultuur, het land en de mensen. Ik zie dit project ook heel erg als mijn eigen intuïtieve onderzoek, naar de thema’s die tijdens deze reis omhoog zijn gekomen, zoals gemeenschap, samenleven, migratie, maar ook religie en spiritualiteit. Dat is allemaal op een manier te herleiden naar verbinding, het overkoepelende thema van de expositie. Daarover heb ik gesproken met mijn familie en jongeren in Marokko.’
Als kind wilde ik al met mijn ogen foto’s kunnen maken
Wat heeft deze reis je gebracht?
‘Het heeft me meer inzicht gegeven in zowel mijn familie als mezelf. Nu weet ik beter waar bepaalde gevoelens vandaan komen, bijvoorbeeld het verdriet dat ik soms heb wanneer ik familie mis. Na die reis kon ik makkelijker met mijn vader praten en voelde het alsof ik hem beter begreep, omdat ik zijn cultuur goed heb leren kennen. In het project zitten veel contemplaties en vragen. Bijvoorbeeld: waar houdt mijn opa zich mee bezig als hij bidt? Of wat is het gevolg van migratie voor volgende generaties? Daarop heb ik geen eenduidige antwoorden, het is meer een filosofische verkenning.’
Wat kunnen we van je expositie verwachten?
‘Het gaat deels over mijn familie en de Marokkaanse cultuur en hoe ik me daartoe verhoud, als tweedegeneratiemigrant met een biculturele achtergrond, maar ook over natuur en religie en hoe de mensen daar samenleven. Uit gesprekken bleek hoe belangrijk familie daar is. Het woord “samen” kwam telkens terug. Mensen leven daar met meer mensen in een huis en in de buurt. Heel inspirerend. Die nabijheid en warmte zie je terug, maar mijn foto’s gaan ook over afstand, twijfel en verdriet. Zoals de afstand die ik voel door het gebrek aan een gedeelde taal. En twijfels over hoe ik me verhoud tot de Marokkaanse cultuur en mijn familie, door de dingen die ik niet van hen weet, maar me wel afvraag. De tentoonstelling is een mix tussen persoonlijke en maatschappelijke onderwerpen, maar ook een artistieke vertaling daarvan. Er zullen analoge prints en kleine (video)installaties te zien zijn. Ook fotografeerde ik jongeren op plekken die voor hen van betekenis zijn, bijvoorbeeld een skatepark of het strand. Mijn gevoelens over spiritualiteit zijn soms wat abstract, dat verwoord ik in gedichten. Dus het wordt een gelaagde expositie.’
Je ziet nabijheid en warmte, maar mijn foto’s gaan ook over afstand, twijfel en verdriet
Welke werken springen er voor jou uit?
‘Ik denk meteen aan een foto van mijn biddende opa. Hier zit zowel zijn spiritualiteit als die van mij in. Ook zie je een amandelboom. Voor mij is de natuur een belangrijk onderdeel binnen spiritualiteit en ik vind het interessant om dat symbolisch met elkaar te combineren. Ik geloof dat er meer is dan het leven dat we op fysiek en zintuigelijk niveau ervaren. De natuur zie ik als iets mystieks, onderdeel van een groter geheel. Daar voel ik de ruimte voor contemplatie, maar ook om simpelweg te zijn. Er zijn meer poëtische beelden, zoals de maan die door de bomen schijnt. Licht – in het Arabisch Nour – heeft verschillende betekenissen. Het zorgt voor dag en nacht, maar ook voor een bepaalde lichtheid en sprankel in iemands ziel.’
Wat hoop je dat je tentoonstelling teweegbrengt?
‘Ik hoop dat die mensen inspireert om te filosoferen over de vragen die ik aansnijd en de collectieve manier van samenleven. Het is een heel persoonlijk project, maar uiteindelijk zijn de thema’s zoals cultuur en migratie heel universeel. Ik zou het mooi vinden als de tentoonstelling ruimte biedt om daarover met elkaar in gesprek te gaan, om open te staan voor verschillende perspectieven en dichter tot elkaar te komen.’
12 maart t/m 5 april 2026, FOTODOK
