De concertwereld is een steeds commerciëler speelveld waar het recht van de sterkste geldt. Maar verschillende Utrechtse podia trekken hun eigen plan. Niet om geld te verdienen, maar om mensen samen te brengen en een plek te bieden aan ander geluid.
Andrej Kapor, Moira
‘We geven een stem aan tegencultuur’
‘Bij Moira geven we een stem aan tegencultuur. Wij boeken acts die niet snel een podium krijgen, omdat er geen duidelijke markt voor is. Daar zitten vooral gemarginaliseerde groepen tussen, zoals migranten en queer mensen. We proberen het gesprek te initiëren tussen de gemiddelde burger en de buitenstaander. Door bijvoorbeeld de verhalen van transpersonen te laten horen, hopen we dat andere mensen begrijpen: voor hen blijft hun identiteit dagelijks een strijd.
Naarmate de culturele sector verder gegentrificeerd raakt, met hogere kosten en focus op commercieel succes, wordt het voor onafhankelijke makers en organisatoren steeds moeilijker om kunst te kunnen maken en een plek te vinden. Voor ons als podium is het moeilijk om het hoofd boven water te houden. Het pand is jarenlang verloederd en we moeten investeren. We willen graag een lift installeren zodat mensen met een handicap ook kunnen komen. Het is krom dat we het vaak over inclusie hebben, maar deze groep niet kunnen ontvangen. We hebben geen mooie, glimmende spullen nodig, maar hulp van de gemeente bij het op orde krijgen van de basis zou fijn zijn. Zodat we een loodgieter kunnen regelen. We hebben het gevoel dat alle aandacht naar de grote spelers gaat. Wie veel heeft, krijgt nog meer.
Met de dag zie ik de wereld verder verkutten. Ik kan er bitter over zijn, maar ik kan ook de mouwen opstropen en actie ondernemen: het aanbod creëert de vraag. Wrok blijkt een geweldige motivator, net als armoede. Ik heb in heel Europa in grote steden gewoond, maar bleef in Utrecht plakken. Omdat Utrecht ongekend levendig is. En om een levendige stad te kunnen zijn, zijn plekken als Moira nodig.’
Giannis Vakaloudis, Touchstone Atelier
‘Hier sta je direct in contact met je publiek’
‘Touchstone Atelier begon als een kleine broedplaats voor creatievelingen. We kwamen vooral bij elkaar om over bluesmuziek te praten en aan eigen nummers te werken. En bovenal ideeën uit te wisselen en elkaars schrijfwerk te verbeteren.
Langzaamaan werd dat meer. We organiseerden evenementen als theeproeverijen, schrijfsessies en poëzieavonden. Daarnaast is er een studio gekomen, waar mijn broer Minas muziek produceert. Ook geven we muzieklessen in Arabische muziek en zang. Wij verhuren de kelder aan artiesten die op zoek zijn naar een intiem podium om hun originele muziek te delen met een aandachtig publiek. Zo hopen we quitte te kunnen spelen.
Het is een kleine werfkelder, met een maximum van dertig personen. Dat geeft een warme sfeer, waardoor artiesten direct in contact kunnen staan met hun publiek. Hier kunnen ze een kwetsbare en persoonlijke boodschap overbrengen die in een gewone kroeg aan dovemansoren gericht zou zijn.
Veel van de artiesten die bij ons optreden, zijn commercieel niet interessant genoeg om in grote zalen te worden geboekt. Zelfs relatief kleine muziekpodia in Utrecht zijn voor kleine bands onbereikbaar. Bij ons betalen artiesten 45 euro huur en kunnen ze de inkomsten van de ticketopbrengst zelf houden. We hopen vooral dat deze artiesten weten dat wij hen graag een podium willen bieden. Voor een wilde punkband is de ruimte niet geschikt, maar voor artiesten die folkmuziek of andere diep persoonlijke muziek maken, is dit een perfecte locatie.’
Het is jammer dat de muzieksector tegenwoordig zo gericht is op geld
Arie Ploeg, ACU
‘Bij ons is elke band het hoofdprogramma’
‘Wij programmeren vooral bands die net uit de opnamestudio komen. Daarbij geloven we in absolute gelijkheid. Dat betekent dat bij ons elk band het hoofdprogramma is, ongeacht hoe groot ze zijn. Iedereen krijgt dezelfde vergoeding en hetzelfde percentage van de ticketopbrengst. Ook krijgen bands bij ons een verse maaltijd – dat is ongebruikelijk in de muziekindustrie. Wij proberen de muzikanten zich thuis te laten voelen. Sommigen willen daardoor alleen bij ons spelen als ze in Utrecht zijn, zoals de hardcore band KNIVES. Terwijl die gerust een grotere zaal vol zouden kunnen spelen.
ACU draait volledig op vrijwilligers die allemaal democratische inspraak hebben. Mensen voelen zich gehoord, al kunnen hierdoor de vergaderingen tot in de nacht duren. Veel van onze vrijwilligers zijn neurodivergent. Ook zijn veel mensen queer. Wij willen een plek zijn waar mensen volledig zichzelf kunnen zijn.
Onafhankelijk is belangrijk. De geluidsapparatuur hebben we zelf en we werken alleen met eigen boekers. Vrijwilligers doen de techniek en bar. Vaak willen ze graag in de muzieksector werken, maar krijgen ze moeilijk een kans, bijvoorbeeld vanwege hun neurodivergentie. Hier mogen ze oefenen en uitproberen. Soms pakt het goed uit, soms is het een shitshow. Bands kunnen dat vaak waarderen. Als vrijwilligers hier hun draai hebben gevonden, lukt het ze vaak wel om een baan elders te krijgen.
We zijn nog steeds aan het herstellen van covid. Veel internationale vrijwilligers vertrokken destijds naar hun thuisland. Daardoor kunnen we minder organiseren en verdienen we alleen genoeg om de gas-, water- en lichtrekening en de huur te betalen. Hierdoor gaat innovatie langzamer.
Het is jammer dat de muzieksector tegenwoordig zo gericht is op geld. Tickets zijn onbetaalbaar voor veel mensen en van de ticketopbrengst blijft er maar weinig over voor de bands. Doorgeslagen kapitalisme gooit roet in het eten van de kunst, niet alleen in de podiumkunsten.
Nieuwe bezoekers van ACU zeggen altijd: “Dit is raar, maar wel cool.” Ze blijven daarna vaak terugkomen. Waar mensen elders op zichzelf zijn, ligt de drempel om het gesprek aan te gaan hier lager.’
