Afrovibes Festival: Gedeelde grond

Hoe verhouden mensen zich tot elkaar op gebied dat ze delen? En wat kunnen we leren van een kolibrie als symbool van veerkracht te midden van ecologische en maatschappelijke veranderingen? Tijdens AfroVibes komen deze vragen samen in hedendaagse podiumkunsten uit Afrika.

Het thema van de 23e editie van Afrovibes is Soil/Soul. De twee woorden brengen aarde en geest samen en verwijzen naar de manier waarop land, identiteit, spiritualiteit en herinnering met elkaar verbonden zijn. Voor artistiek leider Jay Pather begint dat bij een andere manier van kijken naar de aarde. ‘Het idee dat land iets is dat je kunt bezitten of waaruit je kunt blijven putten, staat haaks op de Afrikaanse filosofie en veel andere inheemse filosofieën wereldwijd. Het is niet alleen een bron van grondstoffen, maar een wezenlijk onderdeel van wie we zijn.’ Land is daarmee ook een plek waar herinneringen en voorouders samenkomen, vervolgt Jay. ‘Het idee van de bodem als een plek voor onze voorouders die ons zijn voorgegaan, is iets wat kunstenaars steeds meer naar voren brengen.’

Het idee dat je land zou kunnen bezitten, staat haaks op de Afrikaanse filosofie

Speelveld

Bij het samenstellen van het festivalprogramma begint Jay niet met een vooraf bedacht thema. Hij bestudeert het werk van kunstenaars uit verschillende delen van Afrika en zoekt naar de onderlinge verbanden. ‘Het werk cureert zichzelf, zou je kunnen zeggen. Ik probeer simpelweg goed te luisteren naar waar kunstenaars over praten. Zoals de genocide in Congo, in Sudan en andere delen van de wereld, waar land opnieuw zwaar wordt aangetast door machten van buitenaf.’

Een van de kunstenaars bij wie hij die thema’s terugziet, is choreograaf Fatou Cissé. In haar voorstelling Performance D onderzoekt ze hoe mensen zich tot elkaar verhouden wanneer ze gedeelde en soms omstreden grond delen. Fatou: ‘De openbare ruimte is een speelveld waarin de relaties tussen individuen zichtbaar worden. We delen dezelfde ruimtes, maar we bezetten ze niet op dezelfde manier. Via Performance D wil ik observeren hoe lichamen elkaar naderen, met elkaar de confrontatie aangaan, elkaar afstoten of aantrekken wanneer ze zich in hetzelfde terri­torium begeven.’

Collectief geheugen

De andere Afrovibes-voorstelling die in Theater Kikker speelt, is van choreograaf en danser Abdoulaye Trésor Konaté. In zijn solo Humming-Bird/Colibri vormt de kolibrie het vertrekpunt voor een onderzoek naar veerkracht, verantwoordelijkheid en verandering. Abdoulaye: ‘In de legende over de kolibrie die druppel voor druppel een bosbrand probeert te blussen, wordt de vogel een symbool van engagement. De legende herinnert ons eraan dat iedere beweging, iedere creatie en ieder moment van kennisoverdracht betekenis heeft. De voorstelling brengt traditionele vormen, rituelen en hedendaagse dans samen. Ze stelt vragen over wat we erven, wat we willen behouden en wat we juist willen veranderen. En ook over de manier waarop onze persoonlijke verhalen deel worden van een groter, collectief geheugen.’