Erik, jouw teksten voor Aluin zetten vaak klassieke verhalen in een hedendaags licht. Hoe balanceer je in deze tekst tussen het Bijbelverhaal en het toevoegen van een actuele laag?
“Ik benader klassieke teksten of verhalen met nieuwsgierigheid en verwondering. Wat staat er eigenlijk? Waar gaat het over? Waarom zou dit een klassiek en dus tijdloos verhaal zijn? Wat kun je er nu nog mee? Wat gebeuren er eigenlijk vreemde dingen in dit stuk. Ik wil het verhaal graag zoveel mogelijk intact laten omdat ik ervan uit ga dat het een tijdloos verhaal is juist vanwege dat bouwwerk dat het is. Ik mag van mezelf kleine dingen veranderen, maar als ik van Samson ineens een zachtaardige oude man zou maken vertel ik wel een heel ander verhaal. Niet dat dat niet mag, alles mag met de klassiekers, die kunnen wel tegen een stootje, maar ik vind het zelf een uitdaging om vanuit de essentie van een klassiek verhaal te werken.
Het toevoegen van een actuele laag, gaat voor een deel vanzelf. Ik lees zo’n tekst vanuit het ‘nu’, niet als een museumstuk, ik beschrijf in mijn bewerking de gebeurtenissen in het ‘nu’ en neem daar mijn huidige wereld en omgeving in mee. Dat betekent dat ik vragen stel over de agressie van Samson en de vanzelfsprekendheid vanuit ons christelijke kader dat hij de good guy zou zijn. Misschien is Samson wel de agressor en Delilah in plaats van een sluwe verrader een dappere vrijheidsstrijder.”
Jaike, Wat trok je aan in het verhaal van Samson en Delilah?
“Toen ik klein was las mijn moeder mij elke avond een verhaaltje voor uit of een sprookjesboek of de kinderbijbel. En vaak vroeg ik haar dan om het verhaal van Samson voor te lezen. Voor mij was het toen een soort Superhelden Comic verhaal, een O.G. Marvel verhaal. Een heel sterke man met bovennatuurlijke krachten en net als superman een kryptonite, namelijk het knippen van zijn haren.”
Foto: Isabel Sanchez Odid
Jaike en jij werken in deze vorm voor het eerst samen, hoe hebben jullie elkaars taal gevonden (als schrijver en regisseur)?
Erik: “We hebben een aantal overeenkomstige fascinaties, zoals de liefde voor taal, maar ook voor de klassieke verhalen en de behoefte om daarin van perspectief te wisselen. Niet voor niks houden we beiden van Natalie Haynes (de schrijver die dit momenteel met veel succes en meet veel humor doet met de personages van de Griekse mythen). Verder is samenwerken eigenlijk een kwestie van uitproberen. Ik schreef nadat we lang met elkaar hadden gesproken een aantal versies waar Jaike dan weer op reageerde, totdat we een uitgangspunt hadden voor een proeve die we een tijd geleden hebben gemaakt.
Van de goeie dingen en de beperkingen van die proeve hebben we veel geleerd en voor de definitieve versie zijn we weer verder gaan werken met steeds nieuwe, aangescherpte versies. Ik denk dat we van elkaar begrijpen wat we zoeken in dit verhaal.”
De titel is: Samson (en een beetje) Delilah? Waarom een beetje Delilah?
Jaike: “In de voorstelling is Samson iemand met een aanwezige, controlerende en narcistische persoonlijkheid. Om die reden leek het me leuk als er simpelweg geen ruimte is (zelfs in de titel) voor een ander persoon.
Het oude verhaal krijgt in deze versie een nieuwe laag en de bijbelse figuren krijgen een eigentijds gezicht. Wat kunnen we daarvan verwachten?
Erik: ”Heel banaal gezegd is Samson en Delilah ook maar gewoon een liefdesrelatie, zoals Romeo en Julia, Medea en Jason, jouw buurjongen en zijn vriend, mijn ouders. Relatieproblemen zijn van alle tijden en doen altijd eigentijds en herkenbaar aan. En natuurlijk zoeken we naar de gevoelens en de taal die onze huidige tijd verbindt aan de tijd waarin dit verhaal is bedacht. We hebben met name gekeken naar de karakters als partners in een ongezonde relatie en vandaaruit verder gewerkt tegen het decor van het bijbelverhaal.”
Een van de thema’s van de voorstelling is coercive control, een thema dat vaak onzichtbaar blijft. Hoe maak je iets wat dus juist ‘onzichtbaar’ is, voelbaar voor het publiek?
Jaike: “Het publiek gaat tijdens de voorstelling een band aan met Jeroen (Samson) en tijdens de voorstelling moet het publiek bij zichzelf te raden gaan hoe lang ze deze band met Samson willen behouden. Hoe lang ze met hem mee gaan of niet.”
Delilah is fysiek afwezig, maar via voicemails/memo’s hoorbaar. Welke rol geeft dit haar?
Erik: “Samson spreekt met ons in plaats van met Delilah, waardoor wij gaandeweg zijn Delilah worden. En Delilah nestelt zich met haar voicemail berichten in het hoofd van Samson. Die berichten dienen om ons in te laten zien hoe hun relatie zich ontwikkelt en vertellen ons dat Samson niet altijd een betrouwbare verteller is. Door Delilah alleen vocaal aanwezig te laten zien blijft Samson in het midden van onze aandacht, we zien zijn manier van leven en van denken. En langzaam fileren we zijn zorgvuldig opgebouwde zelfbeeld.”
Naast een acteur, staan er 2 dansers op het podium. Hoe verhouden tekst en beweging zich tot elkaar in deze voorstelling?
Jaike: “Ik merk zelf dat ik beter naar tekst kan luisteren en tekst kan leren als het gekoppeld is aan beweging. De taal en beweging gebieden in de hersenen liggen dicht bij elkaar en werken ook vaak samen. Daarom wil ik in deze voorstelling de beweging/dans net zo belangrijk maken als de taal.”
In deze voorstelling wordt gebruik gemaakt van een mix van toneel, dans en Brazilian Jiu Jitsu. Waarom juist deze combinatie?
Jaike: “Ik ben zelf geen danser, maar wel een liefhebber van dans/beweging. De bewegingen die ik wel ken is in de vechtsport. En Brazilian Jiu Jitsu is de perfecte sport naar mijn mening die over controle en het zoeken naar grenzen gaat. Wanneer je tijdens het sparren klem komt te zitten in een verwurging of iets dergelijks zoek je naar een manier om eruit te komen of tot hoever je het laat gaan totdat je aftikt. Als je aftikt moet je erop vertrouwen dat je partner je ook loslaat. Ik vind dat een mooie vergelijking voor de relatie in dit stuk.”
Je schrijft vaak uit klassieke bronnen. Waarom blijf je teruggrijpen naar oude verhalen om iets te zeggen over het nu?
Erik: “Het zijn natuurlijk niet voor niets de oerverhalen. Maar deze vraag krijg ik vaker en ik heb er eigenlijk alleen maar vermoedens over. En die vermoedens veranderen ook nog wel eens. Als ik er nu antwoord op geef denk ik dat onze huidige wereld zo versnippert is dat, als ik iets over mijn leefomgeving of wereldbeeld vormgeef in een modern, 21ste eeuws drama, ik hooguit communiceer met mijn eigen bubbel, maar als ik een verhaal uit de klassieke wereldliteratuur neem, dan breek ik daar voor mijn gevoel uit. Natuurlijk kent niet iedereen die verhalen, maar ze wekken de indruk gemeenschappelijk bezit te zijn. Ik denk dat ik daarmee makkelijker kan communiceren over de bubbels heen. Maar vraag het morgen nog eens.”
