In Het Boekenspektakel vind je boeken waarvan je niet wist dat je ze zocht. Van schrijvers die niet zijn gepubliceerd, maar wel een lezerspubliek verdienen. Onuitgegeven manuscripten krijgen hier alsnog de kans om ontdekt te worden.
Nederland ontleest, is de veelgehoorde klacht. Maar ontschrijven doet Nederland bepaald niet. Volgens de Stichting Lezen doen zo’n 1,5 miljoen mensen aan creatief schrijven, en daarvan publiceren er bijna 18.000 via een uitgeverij. Maar hoe zit het met al die anderen? Sinds kort is er ook voor hen een plek om hun werk aan het publiek te presenteren. Op de gloednieuwe afdeling Het Boekenspektakel in de Bibliotheek Neude kunnen auteurs hun niet-uitgegeven geesteskind ter lening aanbieden. Romans, kookboeken, gedichten, thrillers, biografieën, kinderboeken – elk genre is welkom. In de vorm van een gebonden boek, een zelf vormgegeven publicatie of zelfs een stapel geprinte A4’tjes. De enige voorwaarde is dat het niet met AI is geschreven, dat er niets strafbaars in mag staan en dat je het zelf komt brengen bij de bieb.
‘Dit is een uniek project,’ aldus directeur Deirdre Carasso. ‘We hebben samen een plek gemaakt waar je niet alleen iets komt halen, maar ook brengen. Waar je je verhalen kunt delen. En waar schrijvers die geen uitgever hebben alsnog een kans krijgen. Dat past goed bij het streven om de bieb samen met mensen te maken.’
Het idee voor Het Boekenspektakel ontstond toen ze een podcast hoorde over de roman The Abortion: An Historical Romance (1966) van Richard Brautigan. Daarin werkt de verteller in een fictieve bibliotheek vol ongepubliceerde manuscripten. Die bibliotheek bleek ook echt te bestaan: The Brautigan Library in Vancouver. Dat wil ik ook!, dacht Deirdre.
Dichtbundel
Hoewel Het Boekenspektakel nog maar net open is, is het nu al een succes, vindt ze. ‘Op de inleverdagen ontvingen we al zo’n vijfhonderd manuscripten, en dat aantal zal alleen maar groeien. We hebben ruimte voor maar liefst drieduizend boeken. Voor veel auteurs is het een drijfveer om eindelijk af te maken waar ze al zo lang mee bezig zijn.’
De mensen die hun boek naar de bieb brachten, schreven het in verschillende talen en komen uit het hele land. De jongste auteur is zeven jaar, de oudste ver in de negentig. Een van de dichters is Safiya Lall Mohamed, die de bundel Plassen met de deur open schreef. Over de gevoelens die ontstaan in het kleinste kamertje, wanneer je alleen bent met je eigen gedachten, maar toch een blik op de buitenwereld houdt. ‘Door ruimte te geven aan mijn overpeinzingen, creëer ik ruimte in mijn hoofd. Soms levert dat een verdrietig, maar vaak juist een hoopvol of grappig stukje op,’ aldus Safiya. ‘Die gedichten en teksten heb ik nu gebundeld. Hopelijk kan de lezer zich erin herkennen en krijgt die er inspiratie van.’
Saïd Rajai leverde zijn levensverhaal in bij Het Boekenspektakel. In het Arabisch, zijn moedertaal. Over de vlucht van de armoede in Marokko naar Nederland, waar hij aan het werk ging en zich leerde aanpassen. ‘Mijn droom is ooit vertaald te worden,’ zegt hij. ‘Maar ik ben al heel dankbaar dat mijn boek nu hier in de bibliotheek ligt.’
Eigenlijk is ‘ligt’ niet het goede woord. Op de nieuwe afdeling, ontwikkeld en vormgegeven door het Utrechtse Loudmouth en architectenbureau DeVrijerVanDongen, hangen de boeken in papieren tasjes in een bijzondere installatie. Ze zijn ingedeeld in categorieën: van ‘avontuurlijk gedurfd’ en ‘warm hoopgevend’ tot ‘dromerig magisch’ en ‘verdiepend confronterend’. De tasjes zijn voorzien van een kaart waarop de auteur iets over diens boek vertelt en soms een persoonlijke boodschap meegeeft. ‘Yo!,’ schrijven Lauren en Fenne Bergman over hun Superpets. ‘Dit boek is spannend en ook grappig en met magie.’ Bij C is een cirkel noteert auteur Sidney Vollmer: ‘Het is een brug, dit boek. Zeker als je op reis wil naar verwarrende tijden.’ Jenny Lindhout, schrijver van Zoeken naar zus, geeft het volgende mee: ‘Het gaat over de dood van mijn zus. Verdrietig dus, maar soms ook grappig, en ik hoop ook hoopgevend. Benieuwd naar wat jij ervan vindt.’
Op die laatste vraag kun je reageren door na het lenen een boodschap in het tasje achter te laten, die naar de auteur wordt gemaild. Zo ontstaat een interactieve bibliotheek waarin schrijvers en lezers in contact met elkaar komen.
Tuinderszoon
Ad Bakker heeft twintig jaar lang gewerkt aan zijn autobiografische roman. Nu is hij zeventig, en ligt het bij de bieb. ‘Ik had al jong het idee: wat ik heb meegemaakt doet niet onder voor Wolkers en Reve,’ zegt hij. ‘Mijn moeder stierf toen ik vier was en ik had een moeizame relatie met mijn stiefmoeder, in een gezin met geldzorgen. Maar schrijven lag niet binnen mijn bereik. Ik groeide als zoon van een tuinder in een milieu waarin niet gelezen werd. Ik was wel geïnteresseerd in literatuur, maar ik moest mijn vader helpen in de kas.’ Over die jeugd gaat Stomen, een coming of age-verhaal dat zich afspeelt in één zomer. Ad heeft niet de ambitie er beroemd mee te worden, maar is wel heel benieuwd wie het gaat lezen en hoe de reactie zal zijn.
Dat geldt ook voor de minstens een halve eeuw jongere Fenna Kropveld, fervent speler van Dungeons & Dragons, die zich door de online game liet inspireren tot het schrijven van de Engelstalige fantasy-novelle Snakes, Rats and Fighter Jets. ‘Ik heb vier helden verzonnen die op missie gaan om een bandiet te vinden. De beslissingen die ze nemen worden bepaald door het gooien van een dobbelsteen. Mijn moeder is al fan, ik hoop andere mensen ook!’
Nijlpaarden
Jeugdliteratuur is ruim vertegenwoordigd in Het Boekenspektakel. Titels geschreven door kinderen zelf, zoals Sara en de magische wiebeltand, en door volwassenen, zoals Nijlpaard in Venetië. Auteur Joost Magnus – pseudoniem Mano Nus – volgde ooit een kinderboekencursus. ‘Ik heb twee passies: nijlpaarden en Venetië, en in dit boek zijn die gecombineerd. Het gaat over een nijlpaard dat klem staat in een steegje en bevrijd wordt door een jongetje en zijn opa. De tekeningen zijn gemaakt door een illustrator die gespecialiseerd is in nijlpaarden. Ik heb het boek bij twaalf uitgevers aangeboden, maar tot nu toe zonder succes. Dus ben ik extra blij met deze gelegenheid om het alsnog met lezers te delen.’
Het Boekenspektakel is te vinden in een vleugel van de centrale hal van bieb Neude.
Je mag maximaal één boek per persoon lenen en hoeft daarvoor geen lid te zijn.
Je eigen boek inleveren kan dagelijks tussen 14:00 – 17:00 uur.
Bibliotheek Neude, bibliotheekutrecht.nl/boekenspektakel
