Wat als je de tijd kunt terugdraaien en situaties kunt herschrijven? Dat onderzoekt de voorstelling Time Machine aan de hand van een gebeurtenis die juist niét terug te draaien is – op een schoolfeest, waar een gevecht ontstaat en een mes wordt getrokken.
De theatervoorstelling Time Machine zoomt in op messengeweld onder jongeren, een helaas toenemend probleem. Het stuk van jeugdtheatergezelschap HNTjong en Theater Utrecht laat zien hoe snel zo’n situatie kan escaleren en waarom. ‘Het begint vaak met een gevoel van onveiligheid. Een mes neem je mee om jezelf te beschermen’, vertelt regisseur Noël Fischer. ‘Alleen zorgt zo’n wapen juist voor gevaar,’ vult toneelschrijver Casper Vandeputte aan. ‘Een normale ruzie wordt ineens een ruzie met een mes; overigens zelden met voorbedachten rade.’
In de voorstelling probeert hoofdpersonage Lot te achterhalen wie verantwoordelijk is voor een steekpartij op het schoolfeest. Om te ontdekken wat er precies is gebeurd, gebruikt ze een ongebruikelijk middel: tijdreizen.
Waarom hebben jullie voor tijdreizen gekozen om het verhaal te vertellen?
Noël: ‘Het is een verhaaltechniek die veel gebruikt wordt in games. Casper en ik vinden die fascinerend. In games kun je steeds opnieuw beginnen en andere keuzes maken, totdat je uiteindelijk de oplossing hebt gevonden. Dat wilden we vertalen naar theater. Lot is in de voorstelling het personage dat de tijd kan manipuleren. Via flashbacks en -forwards van een aantal leerlingen en een leraar zoekt zij naar de dader, maar door het terugdraaien van de tijd lijkt het plot steeds te veranderen.’
Casper: ‘Steeds als Lot een ontwikkeling wil stoppen, ontstaat er een nieuwe. Zo laat een scène zien hoe het verspreiden van naaktfoto’s de aanleiding kan zijn om naar een mes te grijpen. Net wanneer de situatie onder controle lijkt, gaat er weer iets anders mis. Want met de tijd knoeien heeft gevolgen: door de feiten aan te passen, verandert er steeds meer. Het tijdreizen is de fundering van het stuk en daaromheen zijn we het verdere verhaal gaan ontwikkelen. Het thema messengeweld sloot daar voor ons goed bij aan, omdat één beslissing een leven voorgoed kan veranderen. Bovendien is het thema heel actueel.’
Waarom kijkt het publiek toe vanaf twee kanten?
Noël: ‘Dat maakt het spannend. Aan beide kanten komen tribunes, waardoor het een soort mensenlaboratorium wordt. De eerste rij zit met hun voeten op de speelvloer, midden in het verhaal. Het moet voelen alsof je samen met de acteurs uitzoekt wie verantwoordelijk is voor de steekpartij. En alsof je écht op dat schoolfeest bent, al zodra je de voordeur van het theater binnenkomt. Er is muziek, er gebeurt van alles en je krijgt zelfs een bandje om je pols.’
Wat drijft de personages?
Casper: ‘Alle personages voelen zich op hun eigen manier onder druk gezet. De een gaat door een relatiebreuk, een ander doet mee aan een talentenshow. Allemaal maken ze dingen mee waarvan ze beseffen dat die levensbepalend kunnen zijn. Tegelijk is iedereen bezig een plek binnen de groep te vinden. Hoor ik erbij? Ben ik nog mezelf? Groepsdruk speelt voortdurend een rol in het stuk, maar meer op de achtergrond dan heel expliciet.’
Noël: ‘Wanneer iemand zich niet geaccepteerd voelt binnen een groep, of wanneer er een conflict ontstaat tussen twee groepen, kan een gevoel van onveiligheid ontstaan. Vanuit die angst neem je misschien een keer een mes mee, en later nog een keer. Langzaam begint dat normaal te voelen. De stap om in een opwelling daadwerkelijk naar een mes te grijpen, wordt steeds kleiner.’
Wat hopen jullie jongeren mee te geven?
Noël: ‘Het heeft geen zin als iemand voor de klas gaat staan en zegt: ‘Niet doen, je mag elkaar niet steken.’ Jongeren moeten zich met iemand kunnen identificeren. We laten zien hoe een steekpartij kan ontstaan en welke gevolgen dat kan hebben. Als ze zich kunnen herkennen in wat de personages meemaken, is de voorstelling geslaagd.’
Noël Fischer: We laten zien hoe een steekpartij kan ontstaan en welke gevolgen dat kan hebben
Casper: ‘Op de middelbare school voelt het alsof er vooral veel dingen zijn die je moet doen. Naarmate je ouder wordt, ontdek je dat je steeds meer zelf kunt beslissen. Dat is spannend, en precies daarom zo leuk. Ik hoop dat jongeren na afloop voelen dat hun leven van henzelf is en dat hun keuzes verschil maken.’
Is het stuk ook voor volwassenen?
Casper: ‘Wij maken allebei theater voor jong en oud, en zijn er gaandeweg achter gekomen dat jongeren en volwassenen helemaal geen andere boodschappen nodig hebben. We leven in dezelfde wereld en houden ons bezig met dezelfde vragen. Als theatermaker houd je natuurlijk rekening met de context en leefwereld van je doelgroep. Die mag niet te ver van een toeschouwer afstaan. Maar uiteindelijk lachen of huilen volwassenen net zo hard bij mijn jeugdvoorstellingen. Dus ja, dit stuk is voor iedereen.’
15 t/m 23 oktober 2026, Theater Utrecht (Boorstraat)
