Veel gebouwen in Utrecht hebben een verhaal. Waarvan zijn ze in de voorbije jaren of zelfs eeuwen getuige geweest? Willemijn Roodbol en Feya Hijl zoeken het voor je uit. Deze maand: het hooghiemstragebouw.
Er was eens een schipper, Jurjen Sjoerd Hooghiemstra, die zich met zijn handeltje in stro en hooi vestigde in een schuur. Dat hij ooit eigenaar zou worden van een van de grootste veevoerfabrieken in Utrecht, was toen nog onvoorstelbaar. De schuur staat tegenwoordig nog steeds op het Hooghiemstraplein, inclusief het originele bordje: ‘Voor hooi stro enz – bellen’. Naarmate zijn handel groeide, breidde Hooghiemstra zijn activiteiten uit. Hij besloot samen met zijn zoons over te stappen op de productie van veevoederkoeken. Daarvoor liet hij in 1912 het zes verdiepingen tellende Hooghiemstragebouw bouwen, dat diende als pakhuis. Het was een strategische plek, namelijk aan de Biltse Grift die naar Zeist loopt: ideaal voor het vervoer van de koeken. Boten konden aanmeren naast de fabriek.
Het pakhuis werd gebouwd in de stijl van Chateaux de l’Industrie, met kenmerken van kastelen, zoals torentjes en kantelen. Eind 19e eeuw werd deze stijl populair in België en Noord-Frankrijk, om fabrieken meer allure en status te geven. Er zijn maar weinig van dit soort gebouwen bewaard gebleven, wat Hooghiemstra extra uniek maakt.
Op het terrein waren meerdere fabriekjes, kantoorgebouwen en stallen, maar het pakhuis van Jurjen Sjoerd Hooghiemstra sprong eruit door zijn hoogte en chique uitstraling. Zelf woonde hij in de buurt in een luxe villa. Hij had een ambitieuze familie, die ook begon met het produceren van havermout, en daarmee zou uitgroeien tot een van de grootste producenten van het land. Door dit succes werd het pakhuis vier jaar later opgehoogd met twee verdiepingen voor meer opslag. De torentjes gingen mee, maar de originele spitsen en kantelen op de dakrand verdwenen.
Het complex werd gered van de sloop en uiteindelijk voor 1 gulden verkocht
Na WOII werd de fabriek overgenomen door de Stichtse Olie- en Lijnkoekenfabriek (SOL). Dit was ook de eigenaar van de Cereolfabriek, die we in de UITagenda van juni vorig jaar in deze rubriek lieten zien. Na het faillissement werd Hooghiemstra in 1972 gekraakt en omgedoopt tot ‘De Fabriek’. Muzikanten, kunstenaars, studenten en krakers woonden in het enorme, maar slecht onderhouden gebouw, er waren oefenruimtes voor bandjes en heel veel feestjes. Het complex werd gered van de sloop en uiteindelijk voor 1 gulden verkocht aan Stichting Wittevrouwen Bolwerk die het volledig heeft opgeknapt en er een van de eerste bedrijvenbroedplaatsen in Utrecht van maakte. Tegenwoordig zijn er zo’n tachtig ondernemingen en kunstenaars in Hooghiemstra gevestigd, waarmee het creatieve krakersverleden dus niet helemaal verloren is gegaan.
