Met kleurrijke wandkleden vertellen vijf Utrechtse communities hun persoonlijke verhalen. Het project Verwoven is een samenwerking tussen stadsbewoners en kunstenaars, en deze zomer te zien op de Straatfests bij RAUM. ‘We willen dat mensen zich écht gezien, gehoord en verbonden voelen.’
‘Als RAUM zijn we altijd bezig om verschillende groepen uit de stad samen te brengen, zodat zij zich meer welkom en gezien voelen,’ zegt Jorne Visser, programmeur bij RAUM. De Utrechtse organisatie houdt zich bezig met het creatief inrichten van de publieke ruimte in het algemeen en het Berlijnplein in het bijzonder, zodat die voor iedereen toegankelijk is. Evenementen horen daarbij, niet alleen met de focus op muziek en eten, maar in een vorm die de diepte ingaat, met aandacht voor persoonlijke verhalen. De ervaring leert dat mensen het vaak makkelijker vinden om met elkaar in gesprek te gaan tijdens een activiteit zoals een workshop, aldus Jorne. Zo ontstond het project Verwoven, waarbij vijf groepen met vijf kunstenaars in totaal vijf wandkleden maakten. Jorne: ‘Wandkleden zijn al eeuwenlang een middel om verhalen van generatie op generatie door te geven.’
Wandkleden zijn al eeuwenlang een middel om verhalen van generatie op generatie door te geven
De kleden zijn afgelopen winter ontworpen – volgens Jorne een mooie manier om ook in de donkere maanden in contact te blijven. De vijf groepen bestonden uit buurtbewoners uit Leidsche Rijn, de queer gemeenschap, Marokkaanse Nederlanders, nieuwkomers en vrijwilligers van de Voorkamer en ouderen. Met kunstenaars Lena Winterink, Yamuna Forzani, Mina Abouzahra, Yusser al Obaidi en Theodorus Johannes werkten ze aan hun ontwerp. In het Makershuis op het Berlijnplein is vanaf deze maand steeds een ander wandkleed te zien, gekoppeld aan een StraatFest.
Hoe zagen de workshops eruit?
Jorne: ‘In het begin was er per groep ruimte voor gesprekken over wat de deelnemers verbond. Vanuit daar werd er gekeken naar: welk verhaal willen we met elkaar vertellen? En welke boodschap willen we met de rest van de stad delen? Bij Mina was het heel collectief en konden de Marokkaanse Nederlanders al snel traditionele symbolen kiezen die pasten bij hun verhalen. Yamuna liet de queer gemeenschap persoonlijke objecten meenemen, zoals een eigen gedicht of festivaloutfit, en daarover vertellen. Lena ging met buurtbewoners en een fotocamera op pad om de omgeving van Leidsche Rijn vast te leggen. Theodorus begon zijn sessies met de ouderen altijd door een kwartier samen te mediteren. Vervolgens gingen ze in gesprek over vragen als: wat betekent ouderdom voor je? Wat zijn de kwaliteiten, maar ook de pijnlijke aspecten ervan?’
Met Verwoven gaan we de diepte in: welke boodschap willen we met de stad delen?
Wat bracht het project teweeg?
‘Gaandeweg het project gingen deelnemers zich steeds meer openstellen. Ze werden enthousiast en gaven aan zich veilig te voelen, zichzelf te kunnen zijn. Doordat ze zo op hun gemak waren, deelden ze sneller hun persoonlijke verhalen en ontdekten ze veel gemeenschappelijkheden. Die verbinding vind ik bijzonder en raakt me. Het belang van samenzijn en gemeenschap was heel voelbaar. Iedereen gaat door verschillende fases en worstelingen, maar we delen het verlangen naar medemenselijkheid en liefde.’
Welke verhalen worden er via de wandkleden verteld?
‘In de groep van Mina kwam naar voren dat Marokkaanse mensen gewend zijn om samen te komen. Aan tafel gebeurt het, daar eten, drinken en praten zij met elkaar. In hun wandkleed zie je symbolen die een tafel representeren. Maar ook een dadelpalm, die ondanks droogte heel diepe wortels heeft. Die staat voor het feit dat je je als Marokkaanse-Nederlander niet altijd vertegenwoordigd voelt, maar wel sterk in jezelf blijft geloven. In het wandkleed van de nieuwkomers en vrijwilligers van de Voorkamer draait het om gastvrijheid, je ziet daarin allerlei culturele symbolen, zoals een gebedsklok. Bij de ouderen is het een soort stilleven geworden, met drie mensen op leeftijd aan de keukentafel. De een heeft dementie en speelt met een teddybeer, de anderen zijn aan het bridgen. Op het fornuis staan doorgekookte groenten. Er zijn verwijzingen naar het falende zorgsysteem, maar ook naar Candy Crush, omdat veel ouderen dat spelen. De belangrijkste boodschap is: hoe ouder je bent, hoe meer wijsheid, dus draag je rimpels met trots. En voor het kleed van de buurtbewoners zijn de foto’s van bijvoorbeeld het Máximapark, de gele brug naar Leidsche Rijn en bouwkranen verknipt en herhaald in nieuwe patronen. Als je van een afstandje ernaar kijkt, oogt het abstract.’
Hoe worden de kleden gepresenteerd?
‘De hele zomer organiseert iedere groep een eigen StraatFest. Rondom dat feest staat er steeds een ander wandkleed centraal, dat een aantal weken wordt geëxposeerd op het plein. Tijdens de opening op 13 juni worden de kleden tot leven gebracht. Zo kun je in gesprek gaan met de deelnemers en kunstenaars, en schreef spoken-word artiest Lev Avitan bij alle kleden een bijpassende tekst die hij live zal voordragen. Ook is er een diner van de Voorkamer in het teken van gastvrijheid en verbinding. We zijn bezig te regelen dat je kunt eten van servies uit West-Azië en Noord-Afrika, dat je ook weer terugziet in het wandkleed van de Voorkamer-groep. Daarnaast is er een sketch van theatergroep De Hangouderen uit Leidsche Rijn, met deelnemers uit de ouderen-groep. Ook verzorgt Vincenzo Turiano een dansperformance die het verhaal van de queer gemeenschap verbeeldt. Wat we met Verwoven willen, is dat mensen zich écht gezien, gehoord en verbonden voelen.’
De wandkleden zijn te zien van 13 juni t/m 5 september 2026 tijdens de edities van StraatFest. RAUM organiseert in totaal negen straatfeesten op het Berlijnplein. Deze maand zijn dat:
- 13 juni 2026, opening Verwoven
- 20 juni 2026, buurtfeest Buitenspel
- 27 juni 2026, Straatfest – Tagine l’bled
